LADING

Kościół św. Jana Chrzciciela w Siewierzu

Romański kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Siewierzu powstał prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku. Według Jana Długosza ufundował go Piotr Włostowic. Jest to orientowana budowla o grubych, wzniesionych z ciosanego piaskowca murach, w których znajdują się wysokie, lecz wąskie okna.

Świątynia powstała na planie prostokąta. Składa się z nawy i prezbiterium zakończonego absydą od wschodu. W zachodniej części budowli widnieją relikty empory. Obiekt zachował do dziś wiele ze swej oryginalnej formy architektonicznej. Uważa się, że kościół św. Jana Chrzciciela stanowił pierwotnie centrum znajdującej się tu osady produkcyjnej, w której na szeroką skalę prowadzono działalność metalurgiczną w zakresie ołowiu i żelaza. Obronne cechy świątyni wskazują, że poza funkcją sakralną mogła ona stanowić miejsce schronienia okolicznej ludności w razie nieprzyjacielskiego najazdu.

W XVII stuleciu doszło do pożaru obiektu, który zniszczył pierwotne sklepienie. Świątynia ucierpiała także w trakcie obu wojen światowych. Swój obecny kształt zawdzięcza pracom konserwatorskim prowadzonym w latach 1947-1955. Ustabilizowano wówczas jej konstrukcję poprzez wstawienie wzmocnień żelbetowych. Wymagało to rozebrania części murów, których elementy zostały ponumerowane, a następnie odbudowane z uwzględnieniem pierwotnego położenia poszczególnych ciosów. Prace obejmowały również usunięcie przypór i kruchty wzniesionych w okresie nowożytnym, zrekonstruowanie sklepienia i stworzenie drewnianego, krytego gontem dachu.

Jedyne drzwi wejściowe znajdują się od zachodu. Wewnątrz kościoła brak dawnego wyposażenia, z wyjątkiem podstawy ołtarza. Prezbiterium oddzielone jest od nawy za pomocą dwóch pilastrów. Na ścianach w absydzie odkryto słabo zachowane malowidła z XII wieku z wizerunkami orantów, których pierwotnie mogło być 12.

Nieczytelna już dziś polichromia znajdowała się również na zewnętrznej, północnej ścianie świątyni.

Podczas przeprowadzonych w 2005 r. badań wykonanych za pomocą georadaru odkryto krypty pod posadzką kościoła, ostatnie pochówki miały w nich miejsce w latach dwudziestych poprzedniego stulecia.

Teren wokół świątyni zajmuje cmentarz założony na początku XIX wieku.

Jak dojechać:

Kościół św. Jana Chrzciciela położony jest w Siewierzu, mieście w powiecie będzińskim, w województwie śląskim, 30 kilometrów na północ od Katowic.

Dane adresowe:

ul. Sciegna 1

42-470 Siewierz

Obiekt jest dobrze widoczny z DK nr 1, jadąc od strony Katowic w kierunku Łodzi, można go zobaczyć po prawej stronie drogi.

Współrzędne GPS: 50°27′21,69″N 19°13′51,19″E

Zwiedzanie:

Kościół św. Jana Chrzciciela w Siewierzu należy do parafii św. Macieja Apostoła. Można go obejrzeć od zewnątrz każdego dnia. Grupy zorganizowane mają szansę umówić się na zwiedzanie wnętrza świątyni, co wymaga wcześniejszej rezerwacji telefonicznej pod nr: (32) 674 11 51.

Msze św. w kościele są odprawiane tylko 2 razy w roku: 24 czerwca oraz 2 listopada.

Źródła wykorzystane do przygotowania wpisu:

  1. Z. Świechowski, Katalog architektury romańskiej w Polsce, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2009,
  2. A. Marciniak-Kajzer, A. Ginter, Wpływ wyników badań termoluminescencyjnych na datowanie najwcześniejszych faz zamku w Siewierzu [w:] Początki murowanych zamków w Polsce do połowy XIV w., red. A. Bocheńska, P. Mrozowski, Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum Colloquia Castrensia, t. I,
  3. A. Rok, Dzieje zamku w Siewierzu. Krótki zarys historii i architektury, wyd. Fundacja „Zamek Siewierski” im. Księstwa Siewierskiego, Siewierz 2011,
  4. Tablica informacyjna obok kościoła,
  5. http://www.parafiasiewierz.wiara.org.pl/start,i1.html – dostęp 15 sierpnia 2018 r.,
  6. https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Jana_Chrzciciela_w_Siewierzu – dostęp 15 sierpnia 2018 r.

Leave a Comment